De tentoonstelling vindt plaats in het
uitzonderlijke kader van de voormalige tempel van "le
Droit Humain" in de Kluisstraat te Elsene. Deze werd
in 1934 gebouwd door de architecten Fernand Bodson en Louis
Van Hooveld, en in 2002 gerenoveerd en omgevormd tot het Museum
voor Architectuur - De Loge.
Het eerste deel van de tentoonstelling is gewijd aan de
architectuurgeschiedenis van Belgische vrijmetselaarsloges.
Aan de hand van originele plannen, oorspronkelijke tekeningen,
oude en hedendaagse foto's uit private en publieke collecties
wordt een overzicht geschetst van de meest opvallende tempels.
Ingewijde kunstenaars zoals de architekten Antoine Trappeniers,
Adolphe Samyn, Ernest Hendrickx, Adolphe Vanderheggen, Theodule
Coppieters, Hector Puchot, Alban Chambon, Ferdinand Dierkens,
Paul Bonduelle, Fernand Bodson en Louis Van Hooveld, kregen
meestal de opdracht tot het bouwen van de loges. Naast de
grafische documenten verduidelijken rituele werktuigen (hamer,
passer, winkelhaak en troffel) en juwelen de centrale rol
van de architecturale symboliek in de vrijmetselarij.
Vanaf het begin van de negentiende eeuw bezit het toekomstige
België tempels die tot de mooiste van Europa gerekend
worden (Les Amis Philantropes te Brussel). De invloed van
het oude Egypte, de mythische bakermat van de Westerse beschaving
die de vrijmetselarij al sinds de XVIIIde eeuw fascineert,
beleeft zijn hoogtepunt tijdens de laatste decennia van
de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw
met spectaculaire realisaties over het ganse land (Antwerpen,
Gent, Brugge, Brussel, Luik, Bergen, Namen
). Tegelijkertijd
illustreren andere loges in klassieke (Gent), Assyrische
(Ursulinenstraat te Brussel) of Indische stijl (Mausoleum
Goblet d'Alviella te Court-Saint-Etienne) de verscheidenheid
aan culturele en spirituele referenties die zich ontwikkelen
in de wereld van de vrijmetselarij. Tijdens het interbellum
ontstaan de eerste moderne tempels die zich afzetten van
alle historische stijlen. Een voorbeeld hiervan is de uitgepuurde
tempel in de Kluisstraat die beantwoordt aan het progressieve
karakter van Le Droit Humain, die open staat voor mannen
en vrouwen. Ook de periode na de Tweede Wereldoorlog ziet
nieuwe experimenten. In de tentoonstelling worden enkele
voorbeelden van grote kwaliteit getoond.
De tentoonstelling maakt vervolgens een parallel met een
selectie van internationale belangwekkende realisaties uit
onder andere Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten.
Het thema van de vrijmetselaarstempel werd op een opmerkelijke
manier geïllustreerd door de Belgische hedendaagse
kunstenaar Marcel Gossé in een serie van tekeningen
die hij aan de Archieven voor Moderne Architectuur geschonken
heeft. De tweede verdieping van het museum zal aan het nog
nooit vertoonde imaginaire project gewijd zijn, onder de
titel "Onze tempel in Utopia".